روشنفکران نسل سوم
با ایجاد دانشگاهها و مدارس ایرانیان با سرعت بیشتری با اندیشههای غربی آشنا شدند زمینه ایجاد نسل سوم روشنفکری بوجود آمد. با رشد افکار چپ و نیز تقویت اسلامگرایان پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نسل سوم روشنفکری پا به عرصه سیاسی ایران گذاشت. از پیشگامان این نسل میتوان به حمید عنایت، ناتل خانلری و سید فخرالدین شادمان اشاره کرد.
نسل سوم برخلاف نسل پیش غرب را نه تنها مقدس نمیشمرد بلکه آن را شیطانی و منحوس میدانست. دو نگرش متفاوت در این نسل نمود داشتهاست: اسلامگرایان و سوسیالیستها.
ویژگی مشترک این روشنفکران را میتوان در دو دشته خلاصه کرد.
۱- این روشنفکران جامعه و افراد جامعه را نقد میکردند و نیز در مورد رفتارهای درست و یا نادرست قضاوت میکردند و نیز تحت تأثیر توتالیتاریسم خواهان برپایی نظامی بودند که تنها دیدگاه خودشان در آن حاکم باشد.
۲- این نسل از مدرنیزاسیون محلی دفاع میکردند و از غرب و نظام آن متنفر بودند.
از چهرههای بارز این نسل میتوان به جلال آل احمد و علی شریعتی اشاره کرد.
